KN159
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
ĐƠN KIẾN NGHỊ
(Về việc đề xuất cơ chế giám sát chủ động, minh bạch thông tin cư trú, quy định nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng và tăng chế tài xử phạt để bảo vệ quyền lợi của trẻ em và cha/mẹ không trực tiếp nuôi con sau ly hôn)
TP. Hồ Chí Minh, ngày 18 tháng 09 năm 2026
Kính gửi:
Văn phòng Quốc hội
Ủy ban Tư pháp của Quốc hội
Bộ Tư pháp
Bộ Công an
Bộ Y tế (Cục Bà mẹ và Trẻ em)
Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam
Tôi tên là: Lê Trương
Địa chỉ: B1-23-04 CC HAGH, Ấp 3, Xã Phước Kiển, Huyện Nhà Bè, TP. Hồ Chí Minh
Số điện thoại: 0865660958
Email: bobimsua.milky@gmail.com
Là: Công dân Việt Nam, người đang trực tiếp chịu ảnh hưởng của những bất cập trong cơ chế bảo vệ quyền thăm nom và giám sát trẻ em sau ly hôn.
Kính thưa Quý cơ quan,
Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 đã quy định về quyền, nghĩa vụ của cha mẹ sau ly hôn. Tuy nhiên, qua thực tiễn áp dụng và từ chính trường hợp của bản thân, tôi nhận thấy một lỗ hổng rất lớn đang tồn tại: hoàn toàn không có cơ chế giám sát chủ động, hậu kiểm đối với người trực tiếp nuôi con, thiếu cơ chế minh bạch thông tin cư trú và chưa có quy định pháp lý ràng buộc nghĩa vụ "trực tiếp sinh sống, chăm sóc" của người được giao quyền nuôi con.
Hiện tại, khi một bên cha/mẹ có hành vi cản trở quyền thăm nom, thay đổi nơi cư trú bí mật, tự ý gửi con cho ông bà/người thân để đi làm ăn xa hoặc có dấu hiệu bạo hành trẻ, người bị hại hoàn toàn bị động, chỉ có thể trông chờ vào các thủ tục tố tụng kéo dài. Tất cả những công việc này đều là xử lý sau khi sự việc đã xảy ra, mang tính đối phó, chậm trễ và không thể giải quyết tức thời nhu cầu được gặp con, được giám sát sự an toàn và môi trường sống thực tế của con hàng ngày. Hệ thống vận hành theo cơ chế "có tố cáo mới xử lý" khiến quyền và lợi ích hợp pháp của tôi và của đứa trẻ bị xâm phạm một cách âm thầm, kéo dài mà không có sự can thiệp kịp thời nào.
I. CÁC BẤT CẬP NGHIÊM TRỌNG TRONG THỰC TIỄN
Thiếu cơ chế giám sát chủ động, định kỳ: Người trực tiếp nuôi con có thể tự ý thay đổi nơi cư trú, cắt đứt liên lạc, thậm chí bạo hành trẻ mà không bị cơ quan chức năng nào kiểm tra, xác minh định kỳ.
Thiếu minh bạch thông tin cư trú: Tình trạng phổ biến hiện nay là người trực tiếp nuôi con đăng ký thường trú tại một nơi, đăng ký tạm trú tại một nơi khác, nhưng nơi ở hiện tại lại là một địa điểm thứ ba hoàn toàn khác. Điều này tạo ra "vùng đen" thông tin, khiến cha/mẹ không trực tiếp nuôi con không thể tìm được con, cơ quan chức năng không thể giám sát được điều kiện sống và sự an toàn của trẻ.
Tình trạng "giao khoán con cho người thứ ba" / "không trực tiếp nuôi dưỡng": Nhiều trường hợp sau khi được Tòa án giao quyền trực tiếp nuôi con, người cha/mẹ lại gửi con cho ông bà hoặc người thân chăm sóc, còn bản thân thì đi sinh sống, làm ăn ở tỉnh/thành phố khác. Dù không trực tiếp ở cạnh chăm sóc con hàng ngày, họ vẫn lấy danh nghĩa người nuôi con trên giấy tờ để cản trở quyền thăm nom của bên kia. Đứa trẻ vô tình bị tước đi sự chăm sóc trực tiếp từ cả cha lẫn mẹ, trong khi bên cha/mẹ không trực tiếp nuôi con (có đầy đủ điều kiện tình cảm, kinh tế, thời gian) lại không thể đón con về chăm sóc.
Mức xử phạt quá thấp, không đủ sức răn đe: Theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi cản trở quyền thăm nom chỉ từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Mức phạt này quá thấp so với mức độ vi phạm, không đủ sức răn đe đối với những người cố tình vi phạm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình cảm và sự phát triển của trẻ.
II. ĐỀ XUẤT VÀ KIẾN NGHỊ CỤ THỂ
Để bảo vệ trẻ em một cách thực chất, minh bạch và hiệu quả, tôi kính đề nghị Quý cơ quan nghiên cứu, xem xét bổ sung ngay các quy định pháp luật sau:
Đưa người trực tiếp nuôi con vào "diện quản lý đặc biệt" và bắt buộc giám sát hậu kiểm
Cha, mẹ (hoặc người giám hộ) đang nuôi con dưới 16 tuổi sau ly hôn phải được đưa vào danh sách quản lý, theo dõi của chính quyền cấp xã và công an nơi cư trú.
Công an và bộ phận chuyên trách về Lao động – Thương binh & Xã hội / Bảo vệ trẻ em cấp xã/phường có trách nhiệm định kỳ (tối thiểu 1 tháng 2 lần) kiểm tra, xác minh điều kiện sống, sự an toàn và việc chấp hành quyền thăm nom của trẻ sau ly hôn.
Bắt buộc minh bạch tuyệt đối thông tin cư trú đối với cả hai bên cha/mẹ sau ly hôn
Người không trực tiếp nuôi con có quyền được biết và cơ quan chức năng có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác địa chỉ thường trú, tạm trú và nơi ở hiện tại của người trực tiếp nuôi con và của đứa trẻ.
Ngược lại, người không trực tiếp nuôi con cũng có nghĩa vụ cung cấp các thông tin tương tự để cơ quan quản lý nắm bắt và tạo điều kiện trong các trường hợp cần thiết (như cấp dưỡng, thực hiện quyền thăm nom, giải quyết các vấn đề khẩn cấp).
Đặc biệt, đối với trường hợp người trực tiếp nuôi con có địa chỉ thường trú, tạm trú và nơi ở hiện tại khác nhau, bắt buộc phải thông báo đầy đủ cả ba địa chỉ này cho cơ quan Công an nơi cư trú hiện tại để phục vụ công tác quản lý, giám sát.
Thông tin này phải được lưu trữ và cập nhật trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đảm bảo tính thống nhất, chính xác và có thể khai thác phục vụ công tác quản lý, giám sát khi cần thiết.
Quy định bắt buộc về nghĩa vụ "trực tiếp sinh sống, chăm sóc con" và cơ chế chuyển giao quyền nuôi con khi giao khoán cho người thứ ba
Người được Tòa án giao quyền trực tiếp nuôi con bắt buộc phải là người trực tiếp sinh sống, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ hàng ngày tại nơi cư trú hợp pháp.
Trường hợp người trực tiếp nuôi con không sinh sống cùng con quá 01 tháng (ví dụ: gửi con cho ông bà, người thân nuôi dưỡng để đi làm ăn xa, trừ trường hợp bất khả kháng như điều trị bệnh dài ngày, công tác ngắn hạn theo yêu cầu nhà nước), bắt buộc phải có nghĩa vụ thông báo cho bên cha/mẹ còn lại và cơ quan quản lý địa phương.
Trường hợp cố tình che giấu việc không trực tiếp nuôi dưỡng hoặc tự ý giao khoán con cho người khác chăm sóc kéo dài, đây được quy định là căn cứ pháp lý bắt buộc để Tòa án xem xét chuyển giao quyền trực tiếp nuôi con cho bên cha/mẹ còn lại (theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình), ưu tiên người có đầy đủ điều kiện trực tiếp sống cùng và chăm sóc trẻ.
Xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi không thông báo thay đổi, che giấu nơi cư trú hoặc vi phạm nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng
Người trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ thông báo ngay với cơ quan Công an nơi cư trú hiện tại về địa chỉ thường trú, tạm trú và nơi ở hiện tại của mình và của con trong vòng 03 (ba) ngày làm việc kể từ ngày thay đổi nơi ở hoặc phát sinh tình trạng các địa chỉ này khác nhau.
Kiến nghị nâng mức xử phạt hành chính đối với hành vi không thông báo hoặc thông báo không đầy đủ, không chính xác về nơi cư trú, hoặc che giấu việc không trực tiếp nuôi con lên mức tối thiểu 1.000.000.000 đồng (Một tỷ đồng).
Ngoài xử phạt hành chính, cần có chế tài mạnh hơn như xem xét thay đổi người trực tiếp nuôi con theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình, hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ hoặc cản trở nghiêm trọng quyền thăm nom của bên kia.
III. KẾT LUẬN
Một đứa trẻ cần được bảo vệ ngay cả khi chưa có ai lên tiếng. Sự an toàn, môi trường sống thực tế và quyền được sống trong tình yêu thương, sự chăm sóc trực tiếp từ cha mẹ là quyền cơ bản của trẻ em, không thể chỉ dựa vào sự may mắn hay tính "chủ động" của từng cá nhân. Các thủ tục pháp lý hiện nay đều là những giải pháp đối phó, xảy ra sau khi vi phạm đã diễn ra và kéo dài, không thể bảo vệ kịp thời quyền lợi của con trẻ.
Kính mong Quý cơ quan xem xét và sớm đưa vấn đề này vào chương trình xây dựng chính sách, pháp luật để kịp thời bảo vệ trẻ em và quyền lợi chính đáng của các bậc cha mẹ, đúng với tinh thần "lấy trẻ em làm trung tâm".
Tôi xin chân thành cảm ơn.
NGƯỜI KIẾN NGHỊ
(Ký và ghi rõ họ tên)
Lê Trương
Nhận xét
Đăng nhận xét